Wat is de Prestatieladder Socialer Ondernemen?
De Prestatieladder Socialer Ondernemen is een landelijk meetinstrument en keurmerk dat objectief zichtbaar maakt in hoeverre een organisatie bijdraagt aan werkgelegenheid voor mensen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt. De ladder kent een aspirant-status en vier niveaus, waarbij trede 3 staat voor de tien procent meest sociale werkgevers van Nederland.
Op deze pagina (5)
In het kort
- De PSO is ontwikkeld door TNO en meet zowel kwantitatief als kwalitatief hoe sociaal een organisatie werkgever is.
- De ladder kent vier treden plus een aspirant-status; trede 3 is de top tien procent van Nederland.
- De kwalitatieve toets kijkt naar vijf elementen en moet je halen voordat je überhaupt een trede krijgt.
- Aanbestedende diensten gebruiken de score als objectief criterium, omdat hij onafhankelijk is getoetst.
- Een PSO-positie voldoet volgens PIANOo niet uit zichzelf aan een Social Return-eis.
Wat de PSO meet
De Prestatieladder Socialer Ondernemen is volgens PIANOo een landelijk meetinstrument én keurmerk dat de mate van sociaal ondernemen objectief zichtbaar maakt. Het instrument is ontwikkeld door TNO.
Dat woord "objectief" is de reden dat aanbestedende diensten er iets aan hebben. Een organisatie kan zelf van alles beweren over inclusief werkgeverschap; een PSO-trede is onafhankelijk getoetst en daarmee bruikbaar als criterium in een aanbesteding.
De treden
De ladder is een ranglijst ten opzichte van alle Nederlandse werkgevers, geen absolute norm.
| Niveau | Wat het betekent |
|---|---|
| Trede 3 | Top 10 procent sociaal werkgevers van Nederland |
| Trede 2 | Top 22,5 procent |
| Trede 1 | Top 35 procent |
| Basis Trede | Top 50 procent |
| Aspirant-status | Goedgekeurd plan van aanpak om binnen twee jaar naar de top 50 procent te groeien |
Een organisatie stijgt op de ladder wanneer haar directe én indirecte sociale bijdrage toeneemt. PIANOo omschrijft het onderscheid zo: van een directe bijdrage is sprake wanneer een marktpartij uit eigen initiatief kwetsbare medewerkers inhuurt zonder koppeling aan een overheidsopdracht, en van een indirecte bijdrage wanneer zij producten of diensten inkoopt bij andere PSO-gecertificeerde organisaties en SW-bedrijven.
Het kwalitatieve deel wordt vaak over het hoofd gezien
De PSO is niet alleen een telling. Naast de kwantitatieve berekening van het aandeel medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt, is er een kwalitatieve toets op vijf elementen:
- Bestuur en beleid
- Passend werk
- Inclusie
- Functioneren en ontwikkeling
- Begeleiding
PSO-Nederland is expliciet over de volgorde: alleen als deze toets met succes wordt doorstaan, komt een organisatie in aanmerking voor een PSO-trede. Veel medewerkers uit kwetsbare groepen in dienst hebben, is dus niet genoeg. Er wordt ook gekeken naar hoe je met die mensen omgaat, met als doel duurzame inzet in plaats van kortdurende plaatsingen.
De rol bij Social Return
Hier gaat het in de praktijk regelmatig mis. Een PSO-certificaat en een Social Return-verplichting zijn twee verschillende dingen.
De vakgroep Aanbestedingsrecht van PIANOo stelt dat een inschrijver niet op basis van een behaalde positie op de ladder kan voldoen aan de gestelde social return-eisen. Je verplichting blijft dus staan, ook met trede 3.
Wat een PSO-certificaat wél doet:
- Bij sociale inkoop. Meerdere opdrachtgevers waarderen inkoop bij een PSO-gecertificeerde leverancier als invulling van Social Return. In arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant tellen sinds 2026 leveranciers met trede 1, 2 én 3 mee, waar eerder alleen de hoogste trede meetelde.
- Als gunningscriterium. Wanneer een opdrachtgever sociaal ondernemerschap meeweegt in de Beste Prijs-Kwaliteitsverhouding, is een getoetste trede een hard gegeven.
- Bij voorbehouden opdrachten. Daarvoor is een aparte variant: het PSO 30+ certificaat.
Waar je verder moet kijken
Voor de aparte trede voor organisaties met meer dan dertig procent medewerkers uit kwetsbare groepen, zie PSO 30+. Voor hoe een Social Return-verplichting werkt, zie Wat is Social Return?
Veelgestelde vragen
Hoeveel treden kent de PSO?
Waar wordt op getoetst?
Bronnen
Elke feitelijke claim op deze pagina steunt op een van deze bronnen. Staat er iets niet bij, dan hebben wij het niet kunnen bevestigen en staat het er niet. Zo controleren wij een bron, en klopt er iets niet, geef het door.
- De PSO-tredenPSO-Nederland · geraadpleegd op Trede 3 Top 10% sociaal werkgevers van Nederland. Trede 2 Top 22,5%. Trede 1 Top 35%. Basis Trede Top 50%. Aspirant-status: goedgekeurd plan van aanpak om binnen 2 jaar naar de Top 50% van sociaal werkgevers in Nederland te groeien.
- Visie: social returnPIANOo, Expertisecentrum Aanbesteden · · geraadpleegd op De Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO) is een landelijk meetinstrument én keurmerk dat de mate van Sociaal Ondernemen objectief zichtbaar maakt.