Wie telt mee voor Social Return?

Dat bepaalt je opdrachtgever, niet een landelijke regel. Het Rijk hanteert in zijn eigen aanbestedingen de lijst a tot en met l uit de MVI-criteriatool. Gemeenten en arbeidsmarktregio’s stellen hun eigen doelgroepen vast; die lopen daarvan af, soms ruimer en soms strenger. Kijk daarom altijd in het beleidsdocument van de opdrachtgever die de opdracht uitschrijft.

Telt iemand die al werk heeft mee voor Social Return?

Bij de meeste opdrachtgevers niet, want hun doelgroepen zijn omschreven als uitkeringsgerechtigden, werkzoekenden of leerlingen. Zaanstreek-Waterland is de uitzondering in ons register: die regio noemt werkenden zonder startkwalificatie en kwetsbare werkende statushouders wel expliciet als doelgroep.

Doelgroepen voor Social Return: wie telt mee?

Er is geen landelijke doelgroepenlijst die voor iedereen geldt. De Rijksoverheid hanteert in haar eigen aanbestedingen de lijst a tot en met l uit de MVI-criteriatool; gemeenten en arbeidsmarktregio's stellen daarnaast hun eigen doelgroepen vast. Hieronder staat eerst die rijkslijst letterlijk, daarna wat de opdrachtgevers in ons register er zelf van maken, en tot slot waar die twee uiteenlopen.

Door Sem ReijgwartGepubliceerd 11 augustus 2026Laatst gecontroleerd 11 augustus 2026Redactioneel beleid

De rijkslijst: doelgroep a tot en met l

Dit is de doelgroepenlijst die bij de social return-criteria van de Rijksoverheid hoort. Zij staat woordelijk gelijk in de eis en in het gunningscriterium, en is in alle 44 productgroepen van de MVI-criteriatool met een onderwerp Social Return dezelfde tekst. Veel regionaal beleid verwijst ernaar als "doelgroep a tot en met l"; daarom staat zij hier letterlijk.

Wet Werk en Bijstand (WWB) gerechtigden, die langer werkloos zijn dan 12 maanden, 50 jaar of ouder zijn en/of die zonder re-integratieondersteuning of andere begeleiding niet zelfstandig aan werk kunnen komen.
Werkloosheidswet (WW) gerechtigden, die langer werkloos zijn dan 12 maanden, en/of 50 jaar of ouder zijn.
Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (WIA) gerechtigden.
Regeling Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten (WGA) gerechtigden.
Wet Arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (WAZ) gerechtigden.
Wet Arbeidsongeschiktheidsvoorziening Jonggehandicapten (WAJONG) gerechtigden.
Wet Inkomensvoorziening Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte Werkloze werknemers (IOAW) gerechtigden.
De Wet Inkomensvoorziening Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte gewezen Zelfstandigen (IOAZ) gerechtigden.
Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) geïndiceerden.
Leer/werkplekken voor niet uitkeringsgerechtigde werkzoekenden (nuggers).
Leer/werkplekken voor vroegtijdig schoolverlaters en jongeren met onvoldoende kwalificaties.
Leer/werkplekken in het kader van BOL/BBL opleidingen, VSO en/of praktijkscholen.

Twee dingen staan in dezelfde criteriumtekst en worden vaak overgeslagen. Het criterium voegt aan de opsomming toe: "of doelgroepen die vallen onder gelijkwaardige wetgeving in andere landen", en het sluit af met "De doelgroepen kunnen per aanbesteding variëren". De lijst is dus een vertrekpunt en geen slot. De toelichting zegt er bovendien bij dat social return voor de Rijksoverheid verplicht is bij passende aanbestedingen van werken en diensten met een loonsom van ten minste 250.000 euro exclusief btw en een looptijd van ten minste zes maanden.

De rijkslijst noemt een wet die al elf jaar niet meer zo heet

Doelgroep a verwijst naar de Wet Werk en Bijstand. Die citeertitel bestaat sinds 1 januari 2015 niet meer: dezelfde regeling, BWBR0015703, heet vanaf die datum Participatiewet. Waar de rijkscriteria WWB zeggen, gaat het dus om de Participatiewet, en zo lezen opdrachtgevers het in de praktijk ook: geen enkele opdrachtgever in ons register gebruikt de term WWB nog. Datzelfde geldt voor de WAZ onder e, die voor nieuwe gevallen is gesloten.

Wat opdrachtgevers zelf als doelgroep aanwijzen

Uit de gepubliceerde beleidsdocumenten van deze opdrachtgevers. De bron per opdrachtgever staat op zijn eigen pagina. Gemeenten die de lijst van hun arbeidsmarktregio overnemen staan er niet apart bij; die vind je onder hun regio.

Doelgroepen zoals de opdrachtgever ze zelf omschrijft, in zijn eigen woorden en volgorde.
Opdrachtgever	Wat het beleid als doelgroep aanwijst
Fryslân1 gemeenten	Uitkeringsgerechtigden op grond van de Participatiewet 2015 Kandidaten uit de Wet Banenafspraak Uitkeringsgerechtigden volgens de Wajong Werknemers uit de Wet Sociale Werkvoorziening Werkzoekenden met een WW-uitkering Uitkeringsgerechtigden volgens de WIA en WAO Stagiairs uit het hbo en mbo-bol en leerlingen uit de beroepsbegeleidende leerweg Voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie op mbo-2-niveau Statushouders en nieuwkomers die gerechtigd zijn te werken Niet-uitkeringsgerechtigden
Haaglanden en Zuid-Holland Centraal11 gemeenten	Werkzoekenden zonder uitkering Jongeren zonder startkwalificatie Stagiairs mbo, hbo, voortgezet speciaal onderwijs en praktijkonderwijs Kandidaten met een WW-uitkering Kandidaten met een WIA-uitkering Kandidaten met een uitkering op grond van de Participatiewet Kandidaten uit de Banenafspraak, inclusief Wajong en Wsw
Helmond-De Peel6 gemeenten	Uitkeringsgerechtigden uit de Participatiewet, IOAW of IOAZ Uitkeringsgerechtigden uit de WAO, WIA, WAZ, Wajong of WW Personen die gebruikmaken van de Wsw Personen die in het doelgroepregister staan Leerlingen uit de bbl, bol, het voortgezet speciaal onderwijs en het praktijkonderwijs
Midden-Limburg8 gemeenten	Kandidaten ingeschreven in het doelgroepenregister Kandidaten met een indicatie beschut werk Uitkeringsgerechtigden op grond van de Participatiewet Wsw-gedetacheerden Uitkeringsgerechtigden volgens de WIA en WAO Werkzoekenden met een WW-uitkering van langer dan zes maanden Werkzoekende niet-uitkeringsgerechtigden Leerlingen van de beroepsbegeleidende en beroepsopleidende leerweg Leerlingen van het voortgezet speciaal onderwijs en praktijkonderwijs
Noordoost-Brabant10 gemeenten	Uitkeringsgerechtigden op grond van de Participatiewet, IOAW of IOAZ Werkzoekende niet-uitkeringsgerechtigden, inclusief jongeren van 16 tot 27 jaar Personen met een Wsw-indicatie of een indicatie beschut werk Werkzoekenden met een WW-uitkering van minstens een half jaar Leerlingen van de beroepsbegeleidende en beroepsopleidende leerweg op niveau 1 en 2 Leerlingen van het voortgezet speciaal onderwijs en praktijkonderwijs Uitkeringsgerechtigden volgens de WAO, WIA, WAZ of Wajong Personen die in het doelgroepregister van het UWV staan
Twente14 gemeenten	Mensen met een uitkering op grond van de Participatiewet Werklozen met een WW-uitkering van minimaal drie maanden Arbeidsgehandicapten met een WIA- of WAO-uitkering bij een nieuwe werkgever Mensen met een Wsw-indicatie Wajongers Leerlingen van de beroepsbegeleidende en beroepsopleidende leerweg, niveau 1 tot en met 4 Schoolverlaters uit het voortgezet speciaal onderwijs en het praktijkonderwijs Vluchtelingen met een verblijfsstatus
Zaanstreek-Waterland7 gemeenten	Personen met een indicatie beschut werk Personen met een arbeidsbeperking die onder de Banenafspraak vallen Personen met een uitkering uit de Participatiewet, WW, WGA, WIA of WAO Voortijdig schoolverlaters en kwetsbare jongeren Leerlingen van de beroepsopleidende en beroepsbegeleidende leerweg Leerlingen uit het voortgezet speciaal onderwijs en het praktijkonderwijs Werkzoekende niet-uitkeringsgerechtigden Werkenden zonder startkwalificatie en kwetsbare werkende statushouders
Zuid-Kennemerland en IJmond7 gemeenten	Uitkeringsgerechtigden op grond van de Participatiewet Vroegtijdige schoolverlaters Leerlingen van de beroepsopleidende en beroepsbegeleidende leerweg Leerlingen uit het voortgezet speciaal onderwijs en het praktijkonderwijs Werkzoekende niet-uitkeringsgerechtigden Uitkeringsgerechtigden op grond van de WW, Wajong, WIA of WAO
Zuid-Limburg16 gemeenten	Mensen met een vastgestelde arbeidsbeperking uit de WAO, WIA, Wajong, ANW of Wsw Mensen zonder vastgestelde arbeidsbeperking uit de Participatiewet, IOAW, IOAZ of WW
Zuidoost-Brabant13 gemeenten	Uitkeringsgerechtigden vallend onder de Participatiewet, IOAW of IOAZ Uitkeringsgerechtigden met een uitkering vanuit WAO, WIA, WAZ, Wajong of WW Personen met een indicatie voor de Wsw Personen geregistreerd in het doelgroepregister van de banenafspraak bij UWV Niet-uitkeringsgerechtigden met een grote afstand tot de arbeidsmarkt Leerlingen mbo bbl of bol tot maximaal niveau 2 Leerlingen in het voortgezet speciaal onderwijs of praktijkonderwijs
Zwolle16 gemeenten	Uitkeringsgerechtigden op grond van de Participatiewet Kandidaten uit het doelgroepregister, inclusief Wajong, Wsw en beschut werk Uitkeringsgerechtigden volgens de WIA en WAO Werkzoekenden met een WW-uitkering Niet-uitkeringsgerechtigden Leerlingen van de beroepsbegeleidende en beroepsopleidende leerweg, het vso en praktijkonderwijs Stagiairs uit het hbo en wo Bijzondere doelgroepen zoals statushouders, Oekraïense vluchtelingen en ex-gedetineerden
Amersfoorteigen beleid	Inwoners met een uitkering op grond van de Participatiewet Kandidaten met een Wajong-uitkering en de doelgroep banenafspraak Uitkeringsgerechtigden volgens de WW, WIA en WAO Werkzoekende niet-uitkeringsgerechtigden Mbo-studenten met een bbl- of bol-traject Leerlingen van het praktijkonderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs Houders van een verblijfsvergunning
Den Boscheigen beleid	Personen met een uitkering op grond van de Participatiewet, IOAW of IOAZ Niet-uitkeringsgerechtigden Personen met een WAO-, WIA-, WAZ- of Wajong-uitkering Personen met een Wsw-indicatie of een indicatie beschut werk Personen die voor instroom minimaal een half jaar een WW-uitkering ontvingen
Harlingeneigen beleid	Uitkeringsgerechtigden op grond van de Participatiewet, de Wajong, de Wsw, de WIA of de WAO Stagiairs uit het hbo en mbo, en bbl-leerlingen Voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie op mbo-2-niveau Statushouders en nieuwkomers Werkzoekende niet-uitkeringsgerechtigden die langer dan zes maanden werkloos zijn
Katwijkeigen beleid	Langdurig werklozen en mensen met een WW-verleden Voortijdige schoolverlaters Deelnemers aan SW-projecten Uitkeringsgerechtigden volgens de bijstand, WIA en Wajong Jongeren en leerlingen die een stageplaats zoeken Werknemers met een acuut risico op een uitkering
Utrechteigen beleid	Inwoners met een uitkering op grond van de Participatiewet Uitkeringsgerechtigden volgens de WW, Wajong, WIA en WAO Inwoners met een arbeidsbeperking, ingeschreven in het doelgroepregister van UWV Leerlingen van het praktijkonderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs Mbo-studenten Statushouders Werkzoekende niet-uitkeringsgerechtigden
Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaardeigen beleid	Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, voor arbeidsplaatsen, leerwerkplekken en stageplekken
De BedrijfsvoeringsPartnereigen beleid	Arbeidsgehandicapten Langdurig werkloze uitkeringsgerechtigden Jongeren
GGD Zaanstreek-Waterlandeigen beleid	Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt
GR Peelgemeenteneigen beleid	Uitkeringsgerechtigden uit de Participatiewet, IOAW of IOAZ Uitkeringsgerechtigden uit de WAO, WIA, WAZ, Wajong of WW Personen die gebruikmaken van de Wsw Personen die in het doelgroepregister staan Leerlingen uit de bbl, bol, het voortgezet speciaal onderwijs en het praktijkonderwijs
HLTsameneigen beleid	Mensen voor wie participatie op de arbeidsmarkt niet vanzelfsprekend is
Industrieschap Medeleigen beleid	Werkzoekenden met een bijstandsuitkering op grond van de Participatiewet, IOAZ of IOAW Werkzoekenden met een WW-uitkering Werkzoekenden met een WIA-uitkering Werkzoekenden met een Wajong-uitkering Werkzoekenden met een Wsw-indicatie Jongeren zonder startkwalificatie uit het vmbo, voortgezet speciaal onderwijs of praktijkonderwijs Leerlingen met een opleiding in de beroepsbegeleidende leerweg
Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuideigen beleid	Werkzoekenden met een uitkering op grond van de Participatiewet Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in brede zin, zonder indeling in categorieën
RDWI Kromme Rijn Heuvelrugeigen beleid	Cliënten van de regionale sociale dienst, dus werkzoekenden met een uitkering van de vijf gemeenten
Regio Rivierenlandeigen beleid	Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, voor arbeidsplaatsen, leerwerkplekken en stageplekken
Regionale Belasting Groepeigen beleid	Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt
Rogpluseigen beleid	Mensen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt
SED organisatieeigen beleid	Werkzoekenden die door WerkSaam Westfriesland worden bemiddeld
Veiligheidsregio Brabant-Noordeigen beleid	Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt
Waterschap Aa en Maaseigen beleid	Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt
Werk en Inkomen Lekstroomeigen beleid	Uitkeringsgerechtigden op grond van de Participatiewet Kandidaten uit de doelgroep banenafspraak, inclusief vso- en pro-leerlingen, Wsw-geïndiceerden en Wajongers met arbeidsvermogen Uitkeringsgerechtigden volgens de WIA en WAO Werkzoekenden met een WW-uitkering Werkloos werkzoekende niet-uitkeringsgerechtigden Leerlingen van de beroepsbegeleidende en beroepsopleidende leerweg Statushouders en personen met een taalachterstand
Werkorganisatie Druten Wijcheneigen beleid	Personen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt
Woonbroneigen beleid	Uitkeringsgerechtigden volgens de WW Uitkeringsgerechtigden volgens de Participatiewet, inclusief Wajong, Wsw, garantiebaan, WAO en WIA Leerlingen van de beroepsopleidende en beroepsbegeleidende leerweg Leerlingen van het voortgezet speciaal onderwijs, praktijkonderwijs en mbo niveau 1 en 2 Uitkeringsgerechtigden van 50 jaar en ouder en van 55 jaar en ouder Jongeren tot 27 jaar zonder startkwalificatie die geen uitkering ontvangen
Woonstad Rotterdameigen beleid	Rotterdammers met een afstand tot de arbeidsmarkt

Waar de definities uiteenlopen

De verschillen hieronder komen allemaal uit de tabel erboven, naast elkaar gelegd met de rijkslijst. Ze bepalen in de praktijk of een kandidaat die je al op het oog hebt meetelt of niet.

De Banenafspraak staat niet in de rijkslijst

De rijkslijst kent onder i wel de Wsw-geïndiceerde, maar noemt de Banenafspraak en het doelgroepregister nergens. In de regionale praktijk is dat juist de doelgroep waarop gestuurd wordt: Haaglanden, Zaanstreek-Waterland, Helmond-De Peel, Zuidoost-Brabant en Utrecht wijzen kandidaten uit het doelgroepregister met zoveel woorden aan, en in de bouwblokkentabellen is dat vaak het hoogst gewaardeerde blok. Zie doelgroepregister voor het bewijsstuk dat daarbij hoort en bouwblokken vergeleken voor de bedragen.

Hoe lang je in de WW moet zitten, scheelt negen maanden

Het Rijk telt een WW-gerechtigde pas mee na twaalf maanden werkloosheid, of eerder als hij 50 jaar of ouder is. Twente hanteert drie maanden en Den Bosch een half jaar vóór instroom, terwijl Haaglanden, Zuid-Kennemerland en IJmond, Zaanstreek-Waterland en Utrecht in hun opsomming helemaal geen termijn noemen. Dezelfde kandidaat die vier maanden in de WW zit, telt in Twente dus mee en bij een rijksaanbesteding niet.

Bij leerwerkplekken gaat het om het opleidingsniveau

De rijkslijst noemt onder l leerwerkplekken in het kader van BOL- en BBL-opleidingen, VSO en praktijkscholen, zonder niveau. Zuidoost-Brabant beperkt het tot mbo bbl of bol tot maximaal niveau 2, Twente rekent niveau 1 tot en met 4 mee, en Haaglanden telt als enige in dit register ook hbo-stagiairs. Voor wie een leerwerkplek als invulling wil gebruiken, is dat het eerste dat je nakijkt.

Statushouders en vluchtelingen staan alleen in regionaal beleid

De rijkslijst noemt ze niet. Twente rekent vluchtelingen met een verblijfsstatus tot de doelgroep, Utrecht noemt statushouders, en Zaanstreek-Waterland gaat verder dan beide met kwetsbare werkende statushouders. Dat laatste is een tweede afwijking in één regel: iemand die al werk heeft, valt in vrijwel elk ander beleid buiten de doelgroep.

Leeftijd is meestal geen doelgroep maar een bonus

Het Rijk verwerkt leeftijd in de doelgroep zelf: onder a en b telt iemand van 50 jaar of ouder mee zonder dat de werkloosheidsduur is gehaald. In het regionale beleid komt leeftijd bijna nooit terug in de doelgroepenlijst, maar wel als bonus bovenop het bouwblok van de kandidaat:

Fryslân: Premieblok, werkzoekende van 50 jaar of ouder
Haaglanden en Zuid-Holland Centraal: Bonus, kandidaat van 55 jaar of ouder
Helmond-De Peel: Bonus, kandidaat van 50 jaar of ouder uit de doelgroep
Noordoost-Brabant: Bonus, kandidaat van 50 tot 55 jaar
Twente: Bonus, kandidaat van 50 jaar of ouder
Zaanstreek-Waterland: Bonus, dienstverband met een kandidaat van 50 jaar of ouder
Zuid-Kennemerland en IJmond: Bonus, kandidaat van 50 jaar of ouder
Zuidoost-Brabant: Bonus, kandidaat van 55 jaar of ouder
Zwolle: Bonus, kandidaat van 50 jaar of ouder
Amersfoort: Leeftijdstoeslag vanaf 50 jaar
Den Bosch: Bonus, kandidaat van 50 tot 55 jaar
Harlingen: Bonus, kandidaat van 50 jaar of ouder
Utrecht: Bonus, kandidaat ouder dan 50 jaar
Werk en Inkomen Lekstroom: Bonus, werkzoekende ouder dan 50 jaar
Woonbron: Bonus, kandidaat van 50 jaar of ouder

Het verschil is praktisch: bij het Rijk opent leeftijd de deur, in een regio verhoogt zij alleen de opbrengst van een kandidaat die er sowieso al in hoort.

Wat je hiermee doet

Zoek eerst de doelgroepenlijst van je eigen opdrachtgever op via de gemeentepagina's of de arbeidsmarktregio's, en pas daarna de rijkslijst als achtergrond. Wat een kandidaat uit een bepaalde doelgroep vervolgens waard is, staat in bouwblokken vergeleken. Hoe de verplichting zelf in het contract komt te staan, lees je bij social return als uitvoeringsvoorwaarde en als gunningscriterium.

Veelgestelde vragen

Telt een stagiair mee?

Bij vrijwel elke opdrachtgever wel, maar niet elke stagiair. De rijkslijst noemt leerwerkplekken in het kader van BOL- en BBL-opleidingen, het voortgezet speciaal onderwijs en praktijkscholen. Zuidoost-Brabant beperkt het tot mbo-niveau 1 en 2, Twente rekent niveau 1 tot en met 4 mee en Haaglanden telt ook hbo-stagiairs. Controleer het opleidingsniveau voordat je de plek inzet.

Moet mijn kandidaat in het doelgroepregister staan?

Alleen als je hem opvoert als kandidaat uit de Banenafspraak. Wie een uitkering heeft op grond van de Participatiewet, de WW of de WIA staat niet in dat register en toont zijn positie aan met een document van de uitkerende instantie. De bewijslast verschilt dus per doelgroep, en de waarde in de bouwblokkentabel meestal ook.

Geldt de rijkslijst ook voor gemeenten?

Nee. De lijst a tot en met l hoort bij de criteria die de Rijksoverheid voor haar eigen aanbestedingen klaar heeft liggen. De toelichting bij dat criterium zegt het zelf: veel gemeenten en andere overheden hebben een eigen beleid voor de toepassing van social return. Wel is de lijst herkenbaar in veel regionaal beleid, omdat regio’s hem als vertrekpunt hebben genomen.

Bronnen

Elke feitelijke claim op deze pagina steunt op een van deze bronnen. Staat er iets niet bij, dan hebben wij het niet kunnen bevestigen en staat het er niet. Zo controleren wij een bron, en klopt er iets niet, geef het door.

MVI-criteriatool, criterium 001.029, eis "Minimaal 5% social return is vereist"Rijksoverheid, MVI-criteriatool · 30 november 2025 · geraadpleegd op 11 augustus 2026Onder social return vallen de hieronder genoemde doelgroepen of doelgroepen die vallen onder gelijkwaardige wetgeving in andere landen: a. Wet Werk en Bijstand (WWB) gerechtigden, die langer werkloos zijn dan 12 maanden, 50 jaar of ouder zijn en/of die zonder re-integratieondersteuning of andere begeleiding niet zelfstandig aan werk kunnen komen. (…) l. Leer/werkplekken in het kader van BOL/BBL opleidingen, VSO en/of praktijkscholen. De doelgroepen kunnen per aanbesteding variëren.
MVI-criteriatool, criterium 001.030, gunningscriterium "Een hoger percentage dan 5% social return wordt hoger gewaardeerd"Rijksoverheid, MVI-criteriatool · 30 november 2025 · geraadpleegd op 11 augustus 2026Onder social return vallen de hieronder genoemde doelgroepen: a. Wet Werk en Bijstand (WWB) gerechtigden (…) l. Leer/werkplekken in het kader van BOL/BBL opleidingen, VSO en/of praktijkscholen.
Participatiewet, geldend op 1 januari 2015Overheid.nl, wetten.nl · 1 januari 2015 · geraadpleegd op 11 augustus 2026Deze wet wordt aangehaald als: Participatiewet.
Wet werk en bijstand, geldend op 1 juli 2014, dezelfde regeling BWBR0015703Overheid.nl, wetten.nl · 1 juli 2014 · geraadpleegd op 11 augustus 2026Deze wet wordt aangehaald: Wet werk en bijstand.