Wat gebeurt er als je Social Return niet haalt?

De hoofdregel: je betaalt wat je niet hebt ingevuld

Bij vrijwel elke Nederlandse opdrachtgever komt het op hetzelfde neer. Blijft er aan het eind van de opdracht een deel van je Social Return-verplichting openstaan, dan wordt dat bedrag alsnog bij je in rekening gebracht. Niet als straf bovenop de eis, maar als het bedrag dat je had moeten besteden.

De veertien Twentse gemeenten schrijven het als een eigenschap van de verplichting zelf: "SROI heeft een resultaatverplichting en kan bij niet nakomen van afspraken door de opdrachtnemer leiden tot een boete voor de opdrachtnemer (omvang is het niet gerealiseerde bedrag van SROI afspraak)." Zuid-Kennemerland en IJmond komt op hetzelfde uit: een boete "ter hoogte van de niet gerealiseerde SROI-waarde".

Anderhalf keer, en waarom die factor er staat

Op die hoofdregel is één belangrijke uitzondering, en die kost geld. In de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel en bij de Haaglanden-gemeenten Voorschoten, Wassenaar en Leidschendam-Voorburg is het bedrag niet één keer maar anderhalf keer het niet ingevulde deel.

Voorschoten legt het kaal vast: "Het boetebedrag dat wordt opgenomen in de boetebepaling bedraagt 1,5 keer het bedrag dat gelijk is aan de waarde van de verplichtingen die niet zijn nagekomen."

De reden staat in het beleidskader van Helmond-De Peel, en die is de moeite van het begrijpen waard. Bij precies één keer het openstaande bedrag zou het namelijk niets uitmaken of je je best doet: je betaalt dan alsnog wat je toch al had moeten uitgeven, en houdt de moeite over. De factor anderhalf haalt dat voordeel weg.

De bepaling die je moet kennen voordat het misgaat

In bijna elk beleidsstuk staat dezelfde ontsnapping, en zij is opvallend ruim geformuleerd: er komt geen boete als je aannemelijk maakt dat jou geen verwijt treft.

Zaanstreek-Waterland: "De vordering wordt niet opgelegd als naar de mening van opdrachtgever de opdrachtnemer (aantoonbaar) niets te verwijten valt bij het niet voldoen aan de SROI-eis." Voorschoten gebruikt vrijwel dezelfde zin. Zuid-Kennemerland en IJmond gaat het verst en maakt er een beoordelingsmaatstaf van: "Een bepalende factor voor het beboeten of niet is de houding en het gedrag van de contractpartner."

Dat betekent iets praktisch. Een resultaatverplichting die je niet haalt is geen automatische rekening; hij wordt een rekening als je niet kunt laten zien wat je hebt geprobeerd. Leg dus vast terwijl je bezig bent:

• welke vacatures je hebt opengesteld en waar
• wanneer je contact had met het werkgeversservicepunt of de social return-adviseur, en wat eruit kwam
• welke kandidaten zijn voorgesteld, en waarom het niet doorging
• welke alternatieve invullingen je hebt onderzocht

Er gaat bijna altijd een gesprek aan vooraf

Geen enkele opdrachtgever in ons register begint met de boete. Zuid-Kennemerland en IJmond zoekt "eerst samen met de contractpartner naar een oplossing" en laat het college pas daarna beslissen. Den Haag legt pas een boete op als een opdrachtnemer "zelfs na meerdere verzoeken" niet voldoet of geen verantwoording aflegt. Drechtsteden biedt eerst de route van een financiële bijdrage aan een maatschappelijk initiatief, en pas als dat ook niet gebeurt volgt de korting.

Zuid-Limburg zet er een juridische stap tussen die de andere niet noemen: daar is niet-nakomen "wanprestatie in de nakoming van de overeenkomst", en volgt verrekening pas ná een ingebrekestelling. Helmond-De Peel doet precies het omgekeerde en maakt het bedrag verschuldigd "onmiddellijk en zonder nadere ingebrekestelling". Datzelfde beleid heeft ook een ander verschil: de opbrengst gaat daar naar een sociaal fonds dat weer aan de doelgroep wordt besteed, en niet naar de algemene middelen.

Wat dit betekent voor je planning

Reken de verplichting om naar een bedrag zodra je de opdracht binnen hebt, niet aan het eind. Wat je kunt inzetten en wat dat waard is, staat in bouwblokken vergeleken; de calculator rekent het door met de tabel van je eigen opdrachtgever. Blijkt onderweg dat je het niet gaat halen, meld dat dan zelf en op tijd: elk beleid hierboven begint met overleg, en de verwijtbaarheidstoets kijkt naar wat je hebt gedaan, niet naar wat je aan het eind meldt.

Welke regels bij jouw opdracht horen, staat op de pagina van je eigen gemeente of arbeidsmarktregio.