Wat levert een PSO-certificaat op bij Social Return?

Dezelfde ladder, tien verschillende beloningen

De Prestatieladder Socialer Ondernemen is een landelijk keurmerk met landelijke normen. Wat een opdrachtgever ermee doet, is dat niet. Van alle onderdelen van Social Return die wij per opdrachtgever uitzoeken, is dit het onderdeel waar de verschillen het grootst zijn.

Bij de ene opdrachtgever ben je met een certificaat in één klap klaar met je verplichting. Bij de andere doet hetzelfde certificaat helemaal niets. Dat is geen detail: het bepaalt of certificeren zich terugverdient.

Korting op je eigen verplichting

Dit is de zwaarste vorm: je hebt een certificaat en dat verlaagt de eis die aan jou gesteld wordt.

Neem een verplichting van 40.000 euro en een bedrijf met PSO-trede 2. In Helmond-De Peel en in Zuid-Kennemerland en IJmond is die verplichting daarmee vervuld. In Zuidoost-Brabant blijft er 20.000 euro over, in Zaanstreek-Waterland 30.000 euro, en in Twente en de Drechtsteden gewoon de volle 40.000 euro.

Wat Twente en Drechtsteden anders doen

Twente is het enige beleid dat de PSO aan de voorkant beloont in plaats van aan de achterkant. Een werkgever met trede 2 of 3 kan regionaal meer kans krijgen op een uitnodiging voor een meervoudig onderhandse aanbesteding. Je krijgt dus geen korting op de eis, maar een grotere kans om het werk überhaupt binnen te halen.

De Drechtsteden gaan de andere kant op en sluiten keurmerken uitdrukkelijk uit als bewijsmiddel voor sociaal ondernemen. Dat past bij de bredere keuze van die regio: daar vervalt per 2026 ook de bouwblokkenmethode, ten gunste van waardering op werkelijke kosten. Een keurmerk is per definitie een gemiddelde over je hele organisatie, en dat verhoudt zich slecht tot rekenen met wat je op deze opdracht daadwerkelijk doet.

Inkopen bij een PSO-bedrijf is een tweede, aparte route

Ook zonder eigen certificaat kun je van de PSO profiteren, door in te kopen bij een leverancier die hem wel heeft. Dat wordt apart gewaardeerd, en opnieuw overal anders.

Op een factuur van 50.000 euro bij een trede 3-leverancier boek je in Helmond-De Peel dus 15.000 euro af en in Zuidoost-Brabant 5.000 euro. Bij een sw-bedrijf ben je in beide gevallen 50.000 euro verder. Het loont om te weten welke trede je leverancier heeft voordat je de opdracht plaatst.

In Zuidoost-Brabant is dit bovendien recent verruimd: tot het beleid van 2026 telde alleen de hoogste trede mee bij sociale inkoop, en sindsdien tellen trede 1, 2 en 3 allemaal.

PSO 30+ is de enige trede met een wettelijke functie

De treden 1, 2 en 3 zijn beleidskeuzes van opdrachtgevers. PSO 30+ is dat niet. Die aanduiding bewijst dat minstens 30 procent van je werknemers gehandicapt of kansarm is, en dat is precies de grens uit artikel 2.82 van de Aanbestedingswet 2012 voor een voorbehouden opdracht.

Daar zit het verschil in aard. Een korting op je Social Return-eis kan een opdrachtgever morgen intrekken. Toegang tot voorbehouden opdrachten staat in de wet.

Drie dingen om op te letten

De geldigheidsduur moet de opdracht dekken. Zuid-Kennemerland en IJmond vraagt een certificaat met een geldigheidsduur die gelijk is aan of groter dan de looptijd van de opdracht. Loopt het tussentijds af, of haal je het pas na de startdatum, dan vul je de niet-gedekte periode naar rato alsnog in. Helmond-De Peel bepaalt hetzelfde.

Korting geldt vaak alleen voor de hoofdaannemer. Wie de invulling deels bij een onderaannemer belegt, moet nakijken of dat is toegestaan. De regels daarover lopen uiteen, ook binnen regio's die verder veel op elkaar lijken.

Een keurmerk is niet het enige bewijs. Meerdere opdrachtgevers accepteren een gelijkwaardige certificering of een accountantsverklaring. En de Code Sociale Ondernemingen loopt er soms parallel aan: in Zuid-Kennemerland en IJmond voldoe je aan de eis als je in het Register Sociale Ondernemingen staat, en telt inkoop bij zo'n onderneming voor 100 procent mee.

Wat dit betekent voor de vraag of certificeren loont

Reken het door voor de opdrachtgevers waar je daadwerkelijk voor werkt. Zit je vooral in Helmond-De Peel of in Zuid-Kennemerland en IJmond, dan verdient trede 2 zich terug op de eerste opdracht van enige omvang. Werk je in de Drechtsteden, dan levert het keurmerk daar voor Social Return niets op, hoe waardevol het verder ook is.

En kijk verder dan de korting. De cijfers hierboven gaan alleen over wat een certificaat waard is binnen een Social Return-verplichting. De PSO meet daarnaast iets dat los daarvan staat: hoeveel mensen met een kwetsbare arbeidsmarktpositie er daadwerkelijk bij je werken.