Social Return bij energie en installatie

Eén contract, twee totaal verschillende uitkomsten

Neem een raamovereenkomst voor de levering van elektriciteit van vier miljoen euro. Gaat de eis over de opdrachtwaarde, dan is de verplichting 200.000 euro. Gaat hij over de loonsom, dan gaat het over de handvol accountmanagers en administratieve krachten die aan dat contract werken, en blijft er een fractie van over. Dezelfde regel, hetzelfde percentage, een verschil van meer dan een orde van grootte.

Bij een bouwproject is dat verschil er ook, maar daar zit de loonsom vaak nog altijd op tientallen procenten van de aanneemsom. Bij een energielevering is de arbeidscomponent zo klein dat de grondslag de uitkomst bepaalt. Daarom staat op deze pagina niet wie hoeveel vraagt, maar waarover hij rekent.

De loonsom als grondslag is zeldzaam, en juist hier gunstig

6 opdrachtgevers in ons register rekenen een deel van de verplichting over de loonsom in plaats van over de opdrachtwaarde: Haarlem, Katwijk, Westland, Provincie Gelderland, Waterschap Rivierenland en Woonbron. Voor wie arbeidsintensief werk levert is dat ongunstig, want de loonsom is dan bijna de hele opdracht. Voor wie energie levert is het precies andersom: daar is de loonsom het kleinste getal in de hele overeenkomst.

Twee opdrachtgevers halveren de eis als er weinig arbeid in zit

De arbeidsmarktregio Midden-Limburg is de enige in ons register die er een tweede percentage tegenover zet. Beslaat het arbeidsdeel ten minste 30 procent van de opdrachtsom, dan geldt 5 procent; ligt de loonsom daaronder, dan geldt 2 procent. Een energiecontract valt vrijwel altijd in die tweede categorie. Elders vervalt de eis bij een lage arbeidscomponent helemaal, of blijft het volle percentage staan; deze tussenweg komen wij verder nergens tegen.

Let op wie die berekening moet maken. Het beleid van Midden-Limburg legt de verantwoordelijkheid voor het bepalen van het arbeidsdeel uitdrukkelijk bij de inschrijver. Reken dat dus uit vóór je inschrijft, en leg vast hoe je eraan komt.

Installatiewerk is gewoon werk, en valt in het hoge tarief

Zodra het over openbare verlichting, verkeersregelinstallaties, kabels en leidingen of gemalen gaat, is er geen bijzonderheid meer: dat zijn werken met monteurs, gravers en projectleiders erop, en daar geldt hetzelfde regime als in de bouw. Wie zowel de installatie als de energielevering in één overeenkomst aanbiedt, kan daardoor met twee regimes tegelijk te maken krijgen, net als bij een gemengd ICT-contract.

Het Rijk maakt geen uitzondering voor energie

Zes van de 44 productgroepen in de MVI-criteriatool met een onderwerp Social Return gaan over deze sector:

• Elektriciteit (levering)
• Gas (levering)
• Openbare verlichting (werk)
• Verkeersregelinstallaties (werk)
• Kabels en leidingen (werk)
• Gemalen (werk)

In alle zes staat dezelfde eis van minimaal 5 procent social return als in de 38 andere productgroepen. Opvallend is wat de criteriumtekst zélf openlaat: de eis luidt letterlijk “een norm van 5% social return op de [x]”, met als toelichting voor de inkoper om op die plek loonsom, aanneemsom of het aantal in te zetten uren in te vullen. De rijkscriteria schrijven de grondslag dus niet voor; ze laten precies de variabele open die bij energie het meeste uitmaakt. Wat er verder in die vier teksten staat, lees je bij contractvoorwaarden.

Wat je hiermee doet

Zoek eerst uit waarover gerekend wordt, dan pas hoeveel. Staat er een percentage van de opdrachtwaarde op een energielevering, reken dan uit wat dat in euro's betekent en of dat proportioneel is; dat is een gesprek dat vóór inschrijving hoort. Het beleid van je eigen opdrachtgever staat bij de gemeenten, de arbeidsmarktregio's en de publieke opdrachtgevers. Wat elke invulling waard is staat bij bouwblokken vergeleken.