Hoe vul je een Social Return-verplichting in?
Er zijn vier hoofdroutes: mensen uit de doelgroep in dienst nemen of inhuren, opleiden en begeleiden, inkopen bij sociale ondernemingen of PSO-gecertificeerde leveranciers, en ondersteunen van kandidaatontwikkeling. Welke routes je opdrachtgever accepteert en tegen welke waarde, staat in zijn beleid. De bouwblokkentabel bepaalt wat elke route oplevert.
Op deze pagina (4)
In het kort
- Vrijwel elke opdrachtgever staat meerdere invulvormen toe die je mag combineren.
- Inkopen bij sociale ondernemingen is een aparte route met een eigen wettelijke basis in de Aanbestedingswet.
- Zuidoost-Brabant waardeert sinds 2026 inkoop bij leveranciers met PSO-trede 1, 2 én 3, niet alleen de hoogste trede.
- Utrecht rekent inkoop bij sociale bedrijven tegen de loonkosten of kosten exclusief btw.
- Een PSO-certificaat vervangt je verplichting niet; volgens PIANOo kun je daar niet mee volstaan.
De vier routes
Vrijwel elke opdrachtgever staat meerdere invulvormen toe, en je mag ze combineren tot je aan het gevraagde bedrag komt.
Mensen in dienst nemen of inhuren. De directste route. Een kandidaat uit een van de doelgroepen gaat werken aan jouw opdracht, als eigen medewerker of via detachering. Dit levert doorgaans de hoogste bouwblokwaarden op: bij zowel Utrecht als Haaglanden staat een kandidaat uit de Banenafspraak of het doelgroepregister op 50.000 euro bij een voltijds jaarcontract.
Opleiden en begeleiden. Leerwerkplekken, stages en BBL-trajecten. Haaglanden waardeert een leerwerkbaan mbo bbl tot en met niveau 2 op 25.000 euro bij een dienstverband van maximaal vierentwintig maanden, en niveau 3 en hoger op 15.000 euro. Utrecht zet leerwerkplekken vanuit het praktijkonderwijs, het voortgezet speciaal onderwijs en mbo niveau 1 op 35.000 euro.
Inkopen bij sociale ondernemingen. Een deel van je eigen inkoop verleggen naar organisaties die met deze doelgroepen werken. Utrecht rekent dit tegen de loonkosten of de kosten exclusief btw. Deze route heeft bovendien een eigen wettelijke basis: PIANOo wijst erop dat een aanbestedende dienst kan onderzoeken of een opdracht geschikt is om voor te behouden aan sociale ondernemingen of sociale werkvoorzieningen, op grond van artikel 2.82 en 2.82a Aanbestedingswet 2012.
Kandidaatontwikkeling ondersteunen. Scholing, kennis of middelen aanbieden. Utrecht rekent dat tegen de gemaakte kosten of tegen 100 euro per medewerker per uur, en hanteert hetzelfde tarief voor het steunen van een sociaal project in de stad. Haaglanden kent een bonus voor opleidingskosten en bijzondere begeleidingskosten tegen de gemaakte kosten.
De ketenroute wordt breder
In Zuidoost-Brabant is de inkooproute in 2026 aanzienlijk verruimd. Invulling kan plaatsvinden binnen je eigen keten wanneer je inkoopt bij een werkontwikkelbedrijf zoals Ergon, KempenPlus of WSD, bij een door de regio erkende sociale onderneming, of bij leveranciers met een PSO-certificaat vanaf trede 1.
Dat laatste is nieuw. Waar eerder alleen de hoogste PSO-trede meetelde bij sociale inkoop, worden nu inkopen bij leveranciers met trede 1, 2 én 3 gewaardeerd. Dat vergroot de groep leveranciers waar je terechtkunt fors, en het beleid noemt een PSO-certificaat expliciet een structureel waardevolle Social Return-inzet.
Het misverstand rond PSO
Een PSO-certificaat helpt, maar het vervangt je verplichting niet. De vakgroep Aanbestedingsrecht van PIANOo stelt dat een inschrijver niet op basis van een behaalde positie op de ladder kan voldoen aan de gestelde social return-eisen.
Wat een certificaat wél doet: het beïnvloedt hoe je inkoop bij die partij wordt gewaardeerd, en het maakt je eigen sociale prestatie objectief zichtbaar in aanbestedingen waarin dat als gunningscriterium meetelt.
Kiezen wat past
De keuze tussen routes gaat zelden alleen over rekenwerk. Drie overwegingen die in de praktijk zwaarder wegen dan het bedrag:
Doorlooptijd. Een plaatsing kost tijd: werving, matching, begeleiding. Inkoop bij een sociale onderneming is vaak sneller te realiseren, zeker als de opdracht kort is.
Wat je zelf al doet. Koop je al schoonmaak, catering of groenvoorziening in, dan is die inkoop verleggen naar een sociale onderneming een kleinere stap dan een nieuwe medewerker inwerken.
De relatie met de opdracht. De wettelijke eis dat het werk in directe relatie moet staan tot het voorwerp van de opdracht, beperkt welke functies je kunt inzetten. Bij een technische opdracht met weinig instapfuncties is de inkooproute soms de enige realistische.
Wat jouw opdrachtgever accepteert en tegen welke waarde, staat op zijn eigen pagina bij ons, met de bron en de datum van onze laatste controle erbij.
Veelgestelde vragen
Mag ik verschillende invulvormen combineren?
Kan ik met een PSO-certificaat aan mijn verplichting voldoen?
Wat als ik geen personeel wil aannemen?
Telt scholing mee, en waarvoor?
Bronnen
Elke feitelijke claim op deze pagina steunt op een van deze bronnen. Staat er iets niet bij, dan hebben wij het niet kunnen bevestigen en staat het er niet. Zo controleren wij een bron, en klopt er iets niet, geef het door.
- Visie: social returnPIANOo, Expertisecentrum Aanbesteden · · geraadpleegd op De vakgroep is van mening dat een inschrijver niet op basis van een behaalde positie op de ladder kan voldoen aan de gestelde eisen ten aanzien van social return.
- Aan de slag met social return in een aanbestedingPIANOo, Expertisecentrum Aanbesteden · geraadpleegd op In de voorbereidende fase kun je onderzoeken of de opdracht geschikt is om in te besteden of voor te behouden aan sociale ondernemingen of sociale werkvoorzieningen (art. 2.82 en 2.82a Aanbestedingswet 2012).
- Social return berekenen (bouwblokken)Gemeente Utrecht · geraadpleegd op
- Beleid social return en Uitvoeringsvoorwaarden voor arbeidsmarktregio Zuidoost Brabant 2026Arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant, via lokaleregelgeving.overheid.nl · geraadpleegd op De invulling van Social return kan ook plaatsvinden binnen de keten van de Opdrachtnemer.