Inspanningsverplichting

Het verschil in één zin

Bij een inspanningsverplichting ben je gehouden je aantoonbaar in te spannen; of het gewenste resultaat er komt, is niet doorslaggevend. Bij een resultaatverplichting telt alleen het resultaat. Voor Social Return maakt dat onderscheid het verschil tussen een gesprek achteraf en een rekening achteraf.

In de praktijk is het een resultaatverplichting

Het woord "inspanningswaarde" in de bouwblokkentabellen wekt de indruk dat het om een inspanning gaat. Dat is misleidend: die term slaat op de waardering van een kandidaat, niet op de hardheid van de verplichting.

Wat het beleid zelf zegt, is ondubbelzinnig. De arbeidsmarktregio Zaanstreek-Waterland bepaalt dat de gemeente bij een niet volledig ingevulde verplichting "van rechtswege een direct opeisbare vordering" heeft ter hoogte van het openstaande bedrag, in te houden op nog te betalen facturen. De arbeidsmarktregio Helmond-De Peel gaat verder en vraagt het restant óf anderhalf maal het niet ingevulde deel, en legt er de reden bij: anders zou het lonen om de verplichting bewust te laten lopen.

Dat is geen inspanning die je aantoont. Dat is een bedrag dat je levert of betaalt.

De uitzondering die er wel is

Toch is het niet volledig hard. Zaanstreek-Waterland kent een ontsnapping die je in meerdere documenten terugziet: de vordering wordt niet opgelegd als de opdrachtnemer "aantoonbaar niets te verwijten valt". Datzelfde geldt in Helmond-De Peel, waar eerst samen met de opdrachtnemer naar een oplossing wordt gezocht.

Daarin zit dus wel een inspanningselement, maar aan de andere kant van de streep: niet als alternatief voor het resultaat, maar als verweer wanneer het resultaat aantoonbaar buiten je macht lag. Documenteer daarom wat je hebt geprobeerd, en met wie je daarover contact hebt gehad.

Waar het wél een inspanningsverplichting is

Bij subsidies. De gemeente Gouda past Social Return ook toe in de subsidiebeschikking, en doet dat uitdrukkelijk in de vorm van een inspanningsverplichting: zonder percentage en niet gekoppeld aan een bedrag. Dat is het spiegelbeeld van de aanbestedingspraktijk in dezelfde gemeente, waar wel met percentages wordt gewerkt.

Wat je hieruit meeneemt

Behandel een Social Return-eis als een contractuele verplichting met een bedrag eraan, tenzij er letterlijk staat dat het om een inspanning gaat. En begin op tijd: bij vrijwel elke opdrachtgever moet de verplichting vóór het einde van de opdracht zijn ingevuld, en is de eindoplevering precies het moment waarop de rekening kan volgen.