Social return en sociaal inkopen bij catering

Twee dingen tegelijk

Catering is inkooptechnisch lastig te plaatsen, en dat is precies wat het interessant maakt. Er wordt een dienst geleverd, de bemensing van een bedrijfsrestaurant, en er worden producten geleverd, het assortiment. De Rijksoverheid vangt dat op door de productgroep allebei te laten omvatten: "zowel de diensten als het assortiment aan producten".

Waar de grens ligt is expliciet vastgelegd, en dat is bruikbaar als je een uitvraag afbakent. Buiten de scope vallen keukenapparatuur, de aankoop van losse voedingswaren en ingrediënten, en automaten. Die laatste hebben een eigen productgroep, tenzij de inhoud van de automaten onderdeel is van het cateringcontract.

Wat er aan criteria klaarligt

Catering is een van de 44 productgroepen in de MVI-criteriatool met een onderwerp Social Return. Er staan vier criteria klaar: een eis van 5 procent op de loonsom, aanneemsom of het aantal in te zetten uren, een gunningscriterium dat een hoger percentage beloont, een contractbepaling over periodieke rapportage, en een suggestie om maatwerk te onderzoeken via de rijkswerkwijze Maatwerk voor Mensen.

Verwacht daarbij geen cateringspecifieke invulling. Die vier criteria zijn woordelijk gelijk aan die van de andere 43 productgroepen; alleen het criteriumnummer verschilt. Wat de categorie onderscheidt, zit in de afbakening en in wat er praktisch mogelijk is, niet in de eis.

Catering komt zelden alleen

Wij hebben de landelijke regelgevingsbank doorzocht op verordeningen met "alleenrecht" in de titel. Van de 74 geldende regelingen op 11 augustus 2026 noemen er 13 catering, een kantine of een bedrijfsrestaurant. Dat is minder dan groenonderhoud (36) en schoonmaak (32), en het patroon is anders: catering staat vrijwel nooit op zichzelf.

Medemblik verleent WerkSaam in één verordening het recht op de schoonmaak van het gemeentehuis in Wognum, het verzorgen van de catering in het bedrijfsrestaurant, én de postbezorging en reprowerkzaamheden. Oirschot bundelt onderhoud van de openbare ruimte, catering, schoonmaak, "andere facilitaire diensten" en postbezorging in één artikel. Hendrik-Ido-Ambacht zet het al in de titel: alleenrecht Drechtwerk inzake catering en schoonmaak.

Dat is logisch als je bedenkt waar zo'n verordening vandaan komt. Het gaat niet om de cateringmarkt, maar om het werkpakket van één werkbedrijf dat een gemeente intact wil houden.

Waarom juist dit werk

Waterschap Rivierenland maakte in zijn Handboek Social Return een tabel van werksoorten die zich lenen voor de inzet van SW-geïndiceerden, in vier constructies: begeleid werken bij een private onderneming, detachering, het SW-bedrijf als opdrachtnemer voor extern werk, en voor intern werk.

Catering staat daar onder de algemene facilitaire werkzaamheden, naast bodediensten en beheer, en is in die tabel bij alle constructies aangemerkt als bruikbaar. Dezelfde tabel noemt groenvoorziening en reiniging, logistieke diensten en grafimedia.

Voor de opdrachtnemer

Een cateraar die een aanbesteding wint met een social return-eis, heeft één voordeel dat andere sectoren niet hebben: het werk is er dagelijks, op een vaste locatie, met taken van uiteenlopende zwaarte. Dat maakt begeleiding op de werkvloer praktisch haalbaar.

Wat je precies moet leveren, hangt niet van de categorie af maar van de opdrachtgever. Percentage, grondslag, drempel en toegestane invulvormen verschillen per gemeente en per arbeidsmarktregio. Zoek de opdrachtgever op in het register, en lees in Social Return invullen welke routes er zijn.