Eén bouwblokkentabel voor zeven arbeidsmarktregio's

De uitzondering op de Nederlandse regel

Wie het Social Return-beleid van Nederlandse opdrachtgevers naast elkaar legt, ziet vooral verschil. Dezelfde kandidaat is in de ene regio 50.000 euro waard en in de andere 35.000. In Oost-Nederland is dat anders: daar hebben zeven arbeidsmarktregio's, twee provincies en een aantal andere organisaties afgesproken dat ze met dezelfde tabel rekenen.

Die afspraak heet het Convenant Uniformering Social Return en geldt sinds 2 oktober 2019. De tabel erbij is het Uniform Bouwblokkenmodel Oost Nederland 2023.

De reden komt van de werkgevers, niet van de overheid

Dat is het opvallende aan de aanleiding. Het convenant schrijft dat opdrachtnemers "per aanbestedende dienst te maken krijgen met verschillende eisen en procedures rondom social return", en dat werkgeversorganisaties hebben aangegeven dat uniformering wenselijk is om meer impact te kunnen maken. VNO-NCW, Bouwend Nederland en MKB-Nederland worden met naam genoemd als partijen die erom hebben gevraagd.

Het doel is dus niet strengere eisen, maar minder regeldruk. Een aannemer die in Enschede, Apeldoorn en Nijmegen werkt, hoeft niet drie systemen te leren.

De tabel

Alle bedragen gelden op basis van een fte en worden naar rato van omvang en arbeidsduur berekend.

Twee dingen vallen op in vergelijking met andere tabellen. De duur van de uitkering telt mee: wie langer dan twee jaar in de Participatiewet zit is 10.000 euro meer waard dan wie er korter in zit. Dat onderscheid maken de meeste andere regio's niet. En een stage in het hoger onderwijs telt hier gewoon mee, voor 5.000 euro; bij veel opdrachtgevers valt een hbo- of wo-stagiair buiten de doelgroep.

De hoogste post is geen dienstverband maar een bonus: 25.000 euro eenmalig voor een werkplek na uitstroom voor een leerling uit het voortgezet speciaal onderwijs of het praktijkonderwijs tot 18 jaar. Daarmee stuurt de tabel expliciet op de overgang van school naar werk.

Wie hebben getekend

De arbeidsmarktregio's, met de gemeenten zoals het convenant ze opsomt:

• Food Valley: Barneveld, Ede, Renkum, Renswoude, Rhenen, Scherpenzeel, Veenendaal en Wageningen
• Midden-Gelderland: Arnhem, Doesburg, Duiven, Lingewaard, Overbetuwe, Rheden, Rozendaal, Westervoort en Zevenaar
• Zwolle: Dalfsen, Hardenberg, Hattem, Kampen, Meppel, Oldebroek, Ommen, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Westerveld, Zwartewaterland, Elburg, Nunspeet, Olst-Wijhe en Zwolle
• Twente: Almelo, Borne, Dinkelland, Enschede, Haaksbergen, Hellendoorn, Hengelo, Hof van Twente, Losser, Oldenzaal, Rijssen-Holten, Twenterand en Wierden
• Rijk van Nijmegen: Berg en Dal, Beuningen, Wijchen, Mook, Nijmegen, Druten en Heumen, plus het Werkbedrijf Rijk van Nijmegen
• Veluwe en Stedendriehoek: Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Heerde, Voorst, Harderwijk, Putten, Zeewolde, Ermelo en Zutphen
• Achterhoek: Doetinchem, Bronckhorst, Aalten, Montferland, Oude IJsselstreek, Oost Gelre, Winterswijk en Berkelland

Daarnaast de provincies Gelderland en Overijssel, en het Waterschap Drents Overijsselse Delta.

En dan de partijen die geen overheid zijn

Dit is het deel dat het convenant bijzonder maakt. Ook de Universiteit Twente en de woningcorporaties De Woonplaats (Enschede en Winterswijk) en Domijn (Enschede) hebben getekend.

Dat is opmerkelijk, want zij zijn niet in dezelfde mate aanbestedingsplichtig als een gemeente. Zij kiezen er dus voor om dezelfde spelregels te hanteren als de overheden om hen heen. Voor een opdrachtnemer betekent dat: werk je voor een corporatie of een universiteit in dat gebied, dan gelden dezelfde bouwblokwaarden als bij de gemeente.

Het laat ook zien dat Social Return niet ophoudt bij de overheid. Woningcorporaties besteden grootschalig onderhoud, renovatie en nieuwbouw aan, en universiteiten kopen bouw, catering, schoonmaak en ict in. Dat zijn precies de arbeidsintensieve categorieën waar Social Return het meest oplevert.

Wat het convenant níet uniformeert

Het percentage en het drempelbedrag. Die stelt elke aanbestedende dienst zelf vast, en daar lopen de deelnemers dan ook uiteen. De provincie Gelderland vraagt 5 procent vanaf een opdrachtwaarde van 100.000 euro, en rekent bij werken over de loonsom in plaats van over de opdrachtsom. Nijmegen stelt in beginsel 5 procent van de aanneemsom, maar 7 procent van de arbeidsuren bij veel toelevering. Fijnder in de Achterhoek hanteert 5 procent als streefwaarde die bij een lage loonsom omlaag mag.

Het convenant gaat dus over de meetlat, niet over de lat.

Hoe het onderhouden wordt

De social-returncoördinatoren van de deelnemers evalueren elk kwartaal de voortgang, en de provincie Gelderland initieert dat overleg. Wijzigingen vragen schriftelijke instemming van alle partijen, en elke partij kan met drie maanden opzegtermijn uitstappen. Nieuwe partijen kunnen toetreden, en wie het beleid nog moet aanpassen kan dat eerst als aspirant doen.

Dat is de reden dat er "2023" in de naam van het model staat en "januari 2025" in de bestandsnaam van het convenant: beide worden periodiek herzien. Controleer bij een concrete aanbesteding dus of er inmiddels een nieuwere versie geldt.